VİOP Genel Bilgiler
reply

VADELİ ve OPSİYON PİYASASI (VIOP)

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VIOP); Borsa İstanbul (BIST) bünyesinde işlem gören vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alım satımının gerçekleştiği piyasadır.

Türev ürün ise; vadeli piyasalarda işlem gören, dayanak varlık olarak tanımlanan bir başka varlıktan türetilen ve değeri o dayanak varlığa bağlı olarak oluşan ürünlerdir. Organize vadeli işlem piyasalarında; paya, endekse, dövize, tahvile, bonoya, emtiaya, altına, enerjiye vb. dayalı olarak oluşan türev sözleşmeler işlem görmektedir.

VİOP, riskten korunmak isteyen yatırımcılara risk yönetimi yapma imkânı sağlar. Ayrıca; fiyat beklentisi çerçevesinde kar elde etmek isteyen yatırımcılar için de spot piyasalardan daha düşük teminat miktarlarıyla aynı miktarda dayanak varlık üzerine yatırım yapma olanağı sağladığından VİOP en doğru tercih konumundadır. VİOP, yatırımcılara farklı piyasa koşullarında yatırım yapma olanağı sunma özelliğiyle spot piyasalardan farklılık gösterir.

VİOP Avantajları:

  • Kaldıraç unsuru: Vadeli işlem piyasalarında pozisyon almak için o pozisyon değerinin düşük bir oranında başlangıç teminatının yatırılması yeterlidir. Vadeli piyasalarda yatırımcılar gerek fiyat artışlarından gerekse fiyat düşüşlerinden kaldıraçlı olarak getiri elde etme imkanına sahiptirler. Ancak kaldıraç etkisi yatırımcı için spot piyasaya göre çok daha hızlı ve büyük miktarda zarar etme riskini de içinde barındırır.
  • Fiyat düşüşlerinden de faydalanma olanağı: Vadeli piyasalar açığa satış imkanı verir. Bu sayede yatırımcılar kısa pozisyon alarak fiyat düşüşlerinden de faydalanabilir.
  • Vergi avantajı: Hisse senedi veya hisse senedi endekslerine dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen kazançlar %0 stopaja tabi olup, beyan edilmez.
  • Portföy çeşitlendirmesi: Vadeli piyasalar portföy çeşitlendirmesi ve dolayısıyla riskin yayılması açısından değişik seçenekler sunar.
  • Karşı taraf riski: VİOP'ta işlemler takas kurumunun (Takasbank) garantisi altındadır.
  • Teminatların nemalandırılması: Takasbank'ta teminat hesaplarında tutulan Türk Lirası cinsinden işlem teminatları Takasbank Fon Yönetimi tarafından mümkün olan en iy şartlarda nemalandırılır.
  • codePazarlar

    VİOP’ta emirler üç farklı pazarda girilebilmektedir. Bunlar Ana Pazar, Özel Emir Pazarı ve Özel Emir İlan Pazarıdır.

    Ana Pazar

    Normal seans ve fiyat sabitleme seansları sırasında emirlerin eşleştirildiği esas pazardır. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası toplam 13 adet ana pazardan oluşmaktadır.

    Ana Pazarlar

    1. Döviz Vadeli İşlem Ana Pazarı
    2. Döviz Opsiyon Ana Pazarı
    3. Elektrik Vadeli İşlem Ana Pazarı
    4. Emtia Vadeli İşlem Ana Pazarı
    5. Endeks Opsiyon Ana Pazarı
    6. Endeks Vadeli İşlem Ana Pazarı
    7. Kıymetli Madenler Vadeli İşlem Ana Pazarı
    8. Pay Opsiyon Ana Pazarı
    9. Pay Vadeli İşlem Ana Pazarı
    10. Yabancı Endeksler Vadeli İşlem Ana Pazarı
    11. Metal Vadeli İşlem Ana Pazarı
    12. Borsa Yatırım Fonu Vadeli İşlem Ana Pazarı
    13. Gecelik Repo Vadeli İşlem Ana Pazarı

    Özel Emir Pazarı ve Özel Emir İlan Pazarı

    Sözleşmeler için ayrı ayrı tanımlanan ve Ana Pazarın dışında büyük miktarlı emirlerin işlem görebileceği pazarlardır. Her iki tarafı da belirli olan özel emirlerin Özel Emir Pazarı’nda işlem görebilmesi için Borsanın onayı gerekir. “Özel Emir İlan Pazarında” ise girilen emrin eşleşmesi durumunda, işlem Borsanın onayı alınmak kaydıyla yine “Özel Emir Pazarında” gerçekleşir.

  • codeİşlem Gören Sözleşmeler

    VIOP’da işlem gören vadeli işlem sözleşmeleri şunlardır:

    • Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri
    • Endeks Vadeli İşlem Sözleşmeleri
    • Döviz Vadeli İşlem Sözleşmeleri
    • Kıymetli Madenler Vadeli İşlem Sözleşmeleri
    • Emtia Vadeli İşlem Sözleşmeleri
    • Enerji Vadeli İşlem Sözleşmeleri
    • Yabancı Endeksler Vadeli İşlem Sözleşmeleri

    VIOP’da işlem gören opsiyon sözleşmeleri ise şunlardır:

    • Pay Opsiyon Sözleşmeleri
    • Pay Endeks Opsiyon Sözleşmeleri
    • Dolar/TL Opsiyon Sözleşmeleri

    Sözleşme Kodları

    Vadeli İşlem Sözleşme Kodu

    Vadeli işlem sözleşmelerinde sözleşme kodu; sözleşme tipi, dayanak varlık, vade tarihi ve sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığı bilgisini içerecek şekilde oluşturulmuştur.

    Örnek: F_ISCTR0314S0

    FISCTR0314S0
    Vadeli (Futures)Dayanak Varlık KoduVade Tarihi (AAYY - Mart 2014)S: Standart
    N: Standart Olmayan

    Opsiyon Sözleşme Kodu

    Opsiyon sözleşmelerinde sözleşme kodu; sözleşme türü, dayanak varlık, opsiyon tipi, vade tarihi, C/P, kullanım fiyatı ve sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığı bilgilerini içerecek şekilde oluşturulmuştur.

    Örnek: O_YKBNKE0414P3.00S0

    OYKBNKE414P3.00SO
    OpsiyonDayanak Varlık KoduA: Amerikan Opsiyon (Vadesinde veya vadesinden önce kullanılabilir.)Sözleşme Vade Tarihi 
    (AAYY - Nisan 2014)
    C: Alım (Call) OpsiyonuKullanım FiyatıS: Standart
    E: Avrupa Opsiyon (Yalnızca vadesinde kullanılabilir.)P: Satım (Put) OpsiyonuN: Standart Olmayan

  • codeViop İşlem Saatleri

    • Pay Opsiyon Sözleşmeleri ve Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde işlemler 09:10-17:40 saatleri arasında tek seansta,
    • BIST 30 Endeks Opsiyon Sözleşmeleri, Mini BIST 30 Endeks Opsiyon Sözleşmeleri ve Endeks Vadeli İşlemler Sözleşmeleri’nde işlemler 09:10-17:45 saatleri arasında tek seansta gerçekleştirilir. 

  • codeUzlaşma Yöntemi

    Pay vadeli işlem ve pay opsiyon sözleşmelerinin uzlaşma yöntemi olarak fiziki teslimat uygulanır. Pay vadeli işlem ve pay opsiyon sözleşmelerinde fiziki teslimat, pay senetlerinin kaydi olarak el değiştirmesi şeklinde gerçekleşir.

    Pay endeks vadeli işlem, pay endeks opsiyon, döviz vadeli işlem, döviz opsiyon, altın vadeli işlem, emtia, elektrik, hurda çelik ve FBIST BYF vadeli işlem sözleşmelerinin uzlaşma yöntemi ise nakdi uzlaşıdır. Opsiyonlar için vade sonundaki oluşan kar/zarar, opsiyonun kullanım fiyatıyla vade sonunda oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki fark kadar olacaktır. Vadeli işlem sözleşmeleri için ise vade sonundaki oluşan kar/zarar, nakdi olarak taraflar arası el değiştirir.

  • codeTakas Esasları

    Takasbank, Takasbank Merkezi Karşı Taraf Mevzuatı hükümleri çerçevesinde Piyasada gerçekleştirilen işlemlerde merkezi karşı taraftır. Takas esaslarına ilişkin olarak Takas Merkezi Karşı Taraf Mevzuatı hükümleri uygulanır.

  • codeİşlem Maliyetleri

    VİOP’da gerçekleştirilen alım-satım işlemleri üzerinden;

    Pay Piyasası endekslerine dayalı sözleşmelerde borsa payı işlemin her iki tarafından opsiyon sözleşmeleri için prim hacminin ve vadeli işlem sözleşmeleri için işlem hacminin %0,004’ü (yüzbinde dört) oranında, Pay Piyasası endekslerine dayalı sözleşmeler dışındaki sözleşmelerde ise borsa payı, işlemin her iki tarafından opsiyon sözleşmeleri için prim hacminin ve vadeli işlem sözleşmeleri için işlem hacminin %0,003’ü (yüzbinde üç) oranında, borsa payı alınır.

  • codeMargin Call

    Sürdürme seviyesi teminat tutarının toplam teminat ve geçici kar/zarar toplamına bölünmesi ile elde edilen risk oranı %100’ün üzerindeyse, ilgili hesap “riskli” olarak tanımlanır. (Sürdürme Teminatı, bulunması gereken teminat değerinin %75’idir.)

  • codeRisk Yönetimi ve Teminatlandırma

    Piyasa risk yönetimi Takasbank tarafından yapılır. Piyasada gerçekleştirilen işlemler için portföy bazında teminatlandırma yöntemi uygulanır. Portföy bazında teminat hesaplamasına esas teşkil edecek parametreler Takasbank tarafından belirlenir ve duyurulur. Risk yönetimi, emir öncesi risk yönetimi ve teminatlandırma yöntemine ilişkin olarak Takasbank Merkezi Karşı Taraf Mevzuatı hükümleri uygulanır.

    Takasbank, portföy bazında teminatlandırma işlemlerinde Standard Portfolio Analysis of Risk (SPAN) algoritmasını kullanır. SPAN algoritmasında değişik fiyat ve volatilite (oynaklık) değişim seviyelerine dayalı olarak oluşturulan senaryolar arasından maksimum risk göz önünde bulundurularak, teminat tutarı portföy bazında hesaplanmaktadır. En basit haliyle örnek vermek gerekirse, portföyünüzde vadeli işlem sözleşmeleri için, başka herhangi bir pozisyonunuz yokken sadece 1 pozisyon almak için gerekli teminatı öğrenmek için SPAN parametrelerinde tanımlanan ve dayanak varlık için oluşabilecek maksimum fiyat değişikliğini ifade eden, “Fiyat Değişim Aralığı”na (Price Scan Range-PSR) bakılabilir. Böyle bir durumda alacağınız pozisyon için SPAN sizden 1 PSR değerinde bir teminat isteyecektir.

    Örneğin; aşağıdaki tabloya göre başka bir pozisyonunuz yokken BIST 30 Endeks vadeli işlem sözleşmesinde 10 adet kısa ya da uzun pozisyon almak için SPAN tarafından talep edilecek teminat tutarı: 1000*10=10.000 TL’dir.

    Teminat değişikliklerine http://www.borsaintegral.com/guncel-viop-teminat-degisikligi linkinden ulaşabilirsiniz.

  • codeVergilendirme
    VIOP'TA ELDE EDİLEN KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİSTOPAJ DURUMUBSMV DURUMU
    Bireysel YatırımcılarKurumsal Yatırımcılar*BSMV Mükellefleri
    Tam MükellefDar MükellefTam Mükellef Sermaye Şirketi/Yatırım Fon ve OrtaklıklarıDar Mükellef Sermaye Şirketi/Yatırım Fon ve Ortaklıkları
    Pay ve Pay Endeksine Dayalı Sözleşmelerden Elde Edilen Kazançlar0%0%0%0%İstisna kapsamındadır.
    Pay ve Pay Endeksine Dayalı Sözleşmeler Haricindeki Sözleşmelerden Elde Edilen Kazançlar10%10%0%0%İstisna kapsamındadır.
    * Diğer tam ve dar mükellef kurumlar için stopaj oranı %10 olarak uygulanacaktır.

SPONSORLUKLARIMIZ
Fenerbahçe İntegral

Fenerbahçe Futbol Takımı Sponsorluğu

Kenan Sofuoğlu

Kenan Sofuoğlu

BGD Kadın Basketbol

BGD Kadın Basketbol Sponsorluğu

Forexpo

Forexpo Fuarı Diamond Sponsoru